数论 初步

it2026-03-08  21

0x01 整除

概念: 设 a , b ∈ Z a, b \in \mathbb Z a,b∈Z 且 a ≠ 0 a \neq 0 a​=0,如果 ∃ q ∈ Z \exists q \in \mathbb Z ∃q∈Z,使得 a × q = b a \times q = b a×q=b,则 b b b 能被 a a a 整除,记为 a ∣ b a \mid b a∣b。


性质:

1. 传递性:如果 a ∣ b a \mid b a∣b 且 b ∣ c b \mid c b∣c,则 a ∣ c a \mid c a∣c。

2. 若 a ∣ b a \mid b a∣b 且 a ∣ c a \mid c a∣c 则对于 ∀ a , b ∈ Z \forall a, b \in \mathbb Z ∀a,b∈Z,有 a ∣ ( b x + c y ) a \mid (bx+cy) a∣(bx+cy)。

3. 设 m m m 不为 0 0 0,则 a ∣ b a \mid b a∣b 等价于 m a ∣ m b ma \mid mb ma∣mb。

4. 设 x , y ∈ Z x,y \in \mathbb Z x,y∈Z 满足下式: a x + b y = 1 ax+by=1 ax+by=1,且 a ∣ n a \mid n a∣n, b ∣ n b \mid n b∣n,那么 a b ∣ n ab \mid n ab∣n

5. 若 ∃ b , q , d , c ∈ Z \exists b, q, d, c \in \mathbb Z ∃b,q,d,c∈Z 且 b = q × d + c b = q \times d + c b=q×d+c,那么 d ∣ b d \mid b d∣b , d ∣ c d \mid c d∣c 可以互推。


证明:

1. 记 b = a k a ( k a ∈ Z ) b = ak_a(k_a \in \mathbb Z) b=aka​(ka​∈Z),且 c = b k b ( k b ∈ Z ) c = bk_b(k_b \in \mathbb Z) c=bkb​(kb​∈Z)

则有 c = ( a k a ) k b c = (ak_a)k_b c=(aka​)kb​

即 c = k a k b a c = k_ak_ba c=ka​kb​a

其中 k a , k b ∈ Z k_a, k_b \in \mathbb Z ka​,kb​∈Z

∴ a ∣ c ∴ a \mid c ∴a∣c


2. 记 b = a k b ( k b ∈ Z ) b = ak_b(k_b \in \mathbb Z) b=akb​(kb​∈Z),且 c = a k c ( k c ∈ Z ) c = ak_c(k_c \in \mathbb Z) c=akc​(kc​∈Z)

∴ b x + c y = ( a k b ) x + ( a k c ) y ∴ bx + cy = (ak_b)x + (ak_c)y ∴bx+cy=(akb​)x+(akc​)y

即 b x + c y = a ( k b x + k c y ) bx + cy = a(k_bx + k_cy) bx+cy=a(kb​x+kc​y)

其中 k b , k c , x , y ∈ Z k_b, k_c, x, y \in \mathbb Z kb​,kc​,x,y∈Z

∴ ( k b x + k c y ) ∈ Z ∴ (k_bx + k_cy) \in \mathbb Z ∴(kb​x+kc​y)∈Z

故 a ∣ ( b x + c y ) a \mid (bx+cy) a∣(bx+cy)


3. 记 b = a k b ( k b ∈ Z ) b = ak_b(k_b \in \mathbb Z) b=akb​(kb​∈Z)

∴ m b = m a k b ( k b ∈ Z ) ∴ mb = mak_b (k_b \in \mathbb Z) ∴mb=makb​(kb​∈Z)

且 m ∈ Z , m ≠ 0 m \in \mathbb Z, m \neq 0 m∈Z,m​=0

∴ m a ∣ m b ∴ ma \mid mb ∴ma∣mb


4. ∵ a x + b y = 1 ∵ ax + by = 1 ∵ax+by=1

∴ x b + y a = 1 a b ∴ \frac x b + \frac y a = \frac 1 {ab} ∴bx​+ay​=ab1​

∴ n a b = x n b + n y a ∴ \frac n {ab} = \frac {xn} b + \frac {ny} a ∴abn​=bxn​+any​

又由题: a k a = n , b k b = n ( k a , k b ∈ Z ) ak_a = n, bk_b = n(k_a, k_b \in \mathbb Z) aka​=n,bkb​=n(ka​,kb​∈Z)

∴ n a b = k a y + k b x ∴ \frac n {ab} = k_ay + k_bx ∴abn​=ka​y+kb​x

即 n = a b ( k a y + k b x ) n = ab(k_ay + k_bx) n=ab(ka​y+kb​x)

∵ k a , k b , x , y ∈ Z ∵ k_a, k_b, x, y \in \mathbb Z ∵ka​,kb​,x,y∈Z

∴ a b ∣ n ∴ ab \mid n ∴ab∣n


5.1

记 b = d ∗ k b ( k b ∈ Z ) b = d * k_b(k_b \in \mathbb Z) b=d∗kb​(kb​∈Z)

∴ d k b = q d + c ∴ dk_b = qd + c ∴dkb​=qd+c

即 d ( k b − q ) = c d(k_b - q) = c d(kb​−q)=c

∵ k b , q ∈ Z ∵ k_b, q \in \mathbb Z ∵kb​,q∈Z

∴ ( k b − q ) ∈ Z ∴ (k_b - q) \in \mathbb Z ∴(kb​−q)∈Z

故 d ∣ c d \mid c d∣c


5.2 记 c = d ∗ k c ( k c ∈ Z ) c = d * k_c(k_c \in \mathbb Z) c=d∗kc​(kc​∈Z)

∴ b = q d + q k c ∴ b = qd + qk_c ∴b=qd+qkc​

即 d ( k c + q ) = b d(k_c + q) = b d(kc​+q)=b

∵ k c , q ∈ Z ∵ k_c, q \in \mathbb Z ∵kc​,q∈Z

∴ ( k c + q ) ∈ Z ∴ (k_c + q) \in \mathbb Z ∴(kc​+q)∈Z

故 d ∣ b d \mid b d∣b


0x02 mod

概念: 对于 a , b ∈ Z , b ≠ 0 a,b \in \mathbb Z, b \neq 0 a,b∈Z,b​=0,求 a a a 除以 b b b 的余数,称为 a a a 模 b b b,记为 a   m o d   b a \bmod b amodb。


性质: 暂且研究 a > 0 , b ≥ 0 a > 0, b \geq 0 a>0,b≥0

0. 杂论: ( a + k b )   m o d   b = a   m o d   b (a + kb) \bmod b = a \bmod b (a+kb)modb=amodb

1. 分配率:模运算对加、减、乘具有分配率

1.1 ( a + b )   m o d   c = ( a   m o d   c + b   m o d   c )   m o d   c (a + b) \bmod c = (a \bmod c + b \bmod c) \bmod c (a+b)modc=(amodc+bmodc)modc

1.2 ( a − b )   m o d   c = ( a   m o d   c − b   m o d   c )   m o d   c (a - b) \bmod c = (a \bmod c - b \bmod c) \bmod c (a−b)modc=(amodc−bmodc)modc

1.3 ( a × b )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( b   m o d   c ) ]   m o d   c (a \times b) \bmod c = [(a \bmod c) \times (b \bmod c)] \bmod c (a×b)modc=[(amodc)×(bmodc)]modc

1.4 ( a b )   m o d   c = ( a   m o d   c ) b   m o d   c (a^b) \bmod c = (a \bmod c)^b \bmod c (ab)modc=(amodc)bmodc

2. 放缩性:

2.1 如果 a   m o d   b = c , d ≠ 0 a \bmod b = c, d \neq 0 amodb=c,d​=0,则有 ( a × d )   m o d   ( b × d ) = c × d (a \times d) \bmod (b \times d) = c \times d (a×d)mod(b×d)=c×d

2.2 如果 a   m o d   b = c , d ≠ 0 a \bmod b = c, d \neq 0 amodb=c,d​=0,则有 a d   m o d   b d = c d \frac a d \bmod \frac b d = \frac c d da​moddb​=dc​


证明:

0.1 a < b a < b a<b

记 x = a + k b x = a + kb x=a+kb

根据   m o d   \bmod mod 的定义, x   m o d   b = a x \bmod b = a xmodb=a

所以 ( a + k b )   m o d   b = a (a + kb) \bmod b = a (a+kb)modb=a


0.2 a ⩾ b a \geqslant b a⩾b

∴ ( a + k b )   m o d   b = [ ( a − ⌊ a b ⌋ × b ) + ( k + ⌊ a b ⌋ ) b ]   m o d   b ∴(a + kb) \bmod b = [(a - \lfloor \frac a b \rfloor \times b) + (k + \lfloor \frac a b \rfloor)b] \bmod b ∴(a+kb)modb=[(a−⌊ba​⌋×b)+(k+⌊ba​⌋)b]modb

由定义得: a   m o d   b = a − ⌊ a b ⌋ × b a \bmod b = a - \lfloor \frac a b \rfloor \times b amodb=a−⌊ba​⌋×b

∴ [ ( a − ⌊ a b ⌋ × b ) + ( k + ⌊ a b ⌋ ) b ]   m o d   b = [ a   m o d   b + ( k + ⌊ a b ⌋ ) b ]   m o d   b ∴[(a - \lfloor \frac a b \rfloor \times b) + (k + \lfloor \frac a b \rfloor)b] \bmod b = [a \bmod b + (k + \lfloor \frac a b \rfloor)b] \bmod b ∴[(a−⌊ba​⌋×b)+(k+⌊ba​⌋)b]modb=[amodb+(k+⌊ba​⌋)b]modb

∵ a   m o d   b < b ∵ a \bmod b < b ∵amodb<b

然后用 0.1 解决即可。


1.1 记 a = c ∗ q a + r a , b = c ∗ q b + r b ( q a , q b , r a , r b ∈ Z , r a , r b < c ) a = c * q_a + r_a, b = c * q_b + r_b (q_a, q_b, r_a, r_b \in \mathbb Z, r_a,rb < c) a=c∗qa​+ra​,b=c∗qb​+rb​(qa​,qb​,ra​,rb​∈Z,ra​,rb<c)

∴ ( a + b )   m o d   c = ( c ∗ q a + r a + c ∗ q b + r b )   m o d   c ∴ (a + b) \bmod c = (c * q_a + r_a + c * q_b + r_b) \bmod c ∴(a+b)modc=(c∗qa​+ra​+c∗qb​+rb​)modc

即 ( a + b )   m o d   c = [ r a + r b + ( q a + q b ) c ]   m o d   c (a + b) \bmod c = [r_a + r_b + (q_a + q_b)c] \bmod c (a+b)modc=[ra​+rb​+(qa​+qb​)c]modc

由 0 得: ( a + b )   m o d   c = ( r a + r b )   m o d   c ) (a + b) \bmod c = (r_a + r_b) \bmod c) (a+b)modc=(ra​+rb​)modc)

∵ r a = a   m o d   c , r b = b   m o d   c ∵r_a = a \bmod c, r_b = b \bmod c ∵ra​=amodc,rb​=bmodc

∴ ( a + b )   m o d   c = ( a   m o d   c + b   m o d   c )   m o d   c ∴ (a + b) \bmod c = (a \bmod c + b \bmod c) \bmod c ∴(a+b)modc=(amodc+bmodc)modc


1.2 记 a = c ∗ q a + r a , b = c ∗ q b + r b ( q a , q b , r a , r b ∈ Z , r a , r b < c ) a = c * q_a + r_a, b = c * q_b + r_b (q_a, q_b, r_a, r_b \in \mathbb Z, r_a,rb < c) a=c∗qa​+ra​,b=c∗qb​+rb​(qa​,qb​,ra​,rb​∈Z,ra​,rb<c)

∴ ( a − b )   m o d   c = ( c ∗ q a + r a − c ∗ q b − r b )   m o d   c ∴ (a - b) \bmod c = (c * q_a + r_a - c * q_b - r_b) \bmod c ∴(a−b)modc=(c∗qa​+ra​−c∗qb​−rb​)modc

即 ( a − b )   m o d   c = [ r a − r b + ( q a − q b ) c ]   m o d   c (a - b) \bmod c = [r_a - r_b + (q_a - q_b)c] \bmod c (a−b)modc=[ra​−rb​+(qa​−qb​)c]modc

由 0 得: ( a − b )   m o d   c = ( r a − r b )   m o d   c ) (a - b) \bmod c = (r_a - r_b) \bmod c) (a−b)modc=(ra​−rb​)modc)

∵ r a = a   m o d   c , r b = b   m o d   c ∵r_a = a \bmod c, r_b = b \bmod c ∵ra​=amodc,rb​=bmodc

∴ ( a − b )   m o d   c = ( a   m o d   c − b   m o d   c )   m o d   c ∴ (a - b) \bmod c = (a \bmod c - b \bmod c) \bmod c ∴(a−b)modc=(amodc−bmodc)modc


1.3 记 a = c ∗ q a + r a , b = c ∗ q b + r b ( q a , q b , r a , r b ∈ Z , r a , r b < c ) a = c * q_a + r_a, b = c * q_b + r_b (q_a, q_b, r_a, r_b \in \mathbb Z, r_a,rb < c) a=c∗qa​+ra​,b=c∗qb​+rb​(qa​,qb​,ra​,rb​∈Z,ra​,rb<c)

∴ ( a ∗ b )   m o d   c = [ ( c ∗ q a + r a ) ∗ ( c ∗ q b + r b ) ]   m o d   c ∴ (a * b) \bmod c = [(c * q_a + r_a) * (c * q_b + r_b)] \bmod c ∴(a∗b)modc=[(c∗qa​+ra​)∗(c∗qb​+rb​)]modc

∴ ( a ∗ b )   m o d   c = ( q a q b c 2 + q a r b c + q b r a c + r a r b )   m o d   c ∴ (a * b) \bmod c = (q_aq_bc^2 + q_ar_bc + q_br_ac + r_ar_b) \bmod c ∴(a∗b)modc=(qa​qb​c2+qa​rb​c+qb​ra​c+ra​rb​)modc

即 $ (a * b) \bmod c = [r_a * r_b + c(q_aq_bc + q_ar_b + q_br_a)] \bmod c$

由 0 得: ( a ∗ b )   m o d   c = ( r a ∗ r b )   m o d   c ) (a * b) \bmod c = (r_a * r_b) \bmod c) (a∗b)modc=(ra​∗rb​)modc)

∵ r a = a   m o d   c , r b = b   m o d   c ∵r_a = a \bmod c, r_b = b \bmod c ∵ra​=amodc,rb​=bmodc

∴ ( a × b )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( b   m o d   c ) ]   m o d   c ∴ (a \times b) \bmod c = [(a \bmod c) \times (b \bmod c)] \bmod c ∴(a×b)modc=[(amodc)×(bmodc)]modc


1.4

由 1.3 得:

( a b )   m o d   c = ( a × a b − 1 )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( a b − 1   m o d   c ) ]   m o d   c (a^b) \bmod c = (a \times a^{b - 1}) \bmod c = [(a \bmod c) \times (a ^ {b - 1} \bmod c)] \bmod c (ab)modc=(a×ab−1)modc=[(amodc)×(ab−1modc)]modc

( a b )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( a   m o d   c ) × ( a b − 2   m o d   c ) ]   m o d   c (a^b) \bmod c = [(a \bmod c) \times (a \bmod c) \times (a ^ {b - 2} \bmod c)] \bmod c (ab)modc=[(amodc)×(amodc)×(ab−2modc)]modc

. . . ... ...

( a b )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( a   m o d   c ) . . . × ( a   m o d   c ) ]   m o d   c (a^b) \bmod c = [(a \bmod c) \times (a \bmod c) ...\times (a \bmod c)] \bmod c (ab)modc=[(amodc)×(amodc)...×(amodc)]modc


2.1 记 a = b × q a + c a = b \times q_a + c a=b×qa​+c

$∴ (a \times d) \bmod (b \times d) = (cd + bdq_a) \bmod bd $

∵ a   m o d   b = c ∵ a \bmod b = c ∵amodb=c

∴ c < b ∴ c < b ∴c<b

又 ∵ d > 0 ∵ d > 0 ∵d>0

∴ c d < b d ∴ cd < bd ∴cd<bd

∴ ∴ ∴ 由 0.1 得: ( a × d )   m o d   ( b × d ) = ( c d + b d q a )   m o d   b d = c d (a \times d) \bmod (b \times d) = (cd + bdq_a) \bmod bd = cd (a×d)mod(b×d)=(cd+bdqa​)modbd=cd


2.1 记 a = b × q a + c a = b \times q_a + c a=b×qa​+c

$∴ \frac a d \bmod \frac b d = (\frac c d + \frac {bq_a} d) \bmod \frac b d $

∵ a   m o d   b = c ∵ a \bmod b = c ∵amodb=c

∴ c < b ∴ c < b ∴c<b

又 ∵ d > 0 ∵ d > 0 ∵d>0

∴ c d < b d ∴ \frac c d < \frac b d ∴dc​<db​

∴ ∴ ∴ 由 0.1 得: a d   m o d   b d = ( c d + b q a d )   m o d   b d = c d \frac a d \bmod \frac b d = (\frac c d + \frac {bq_a} d) \bmod \frac b d = \frac c d da​moddb​=(dc​+dbqa​​)moddb​=dc​


0x03 同余

概念: 设 m m m 为给定正整数,若满足 m ∣ ( a − b ) , a , b ∈ Z m \mid (a - b), a, b \in \mathbb Z m∣(a−b),a,b∈Z,则称 a a a 与 b b b 对 m m m 同余。记作 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m a≡b(modm)


性质:

0. 一些基本性质:

0.1 反身性: a ≡ a ( m o d m ) a \equiv a \pmod m a≡a(modm)

0.2 对称性: a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m a≡b(modm),则 b ≡ a ( m o d m ) b \equiv a \pmod m b≡a(modm)

0.3 传递性: a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m a≡b(modm),则 b ≡ c ( m o d m ) b \equiv c \pmod m b≡c(modm),则 a ≡ c ( m o d m ) a \equiv c \pmod m a≡c(modm)

1. 同加性:若 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m a≡b(modm),则 a + c ≡ b + c ( m o d m ) a + c \equiv b + c \pmod m a+c≡b+c(modm)

2. 同减性:若 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m a≡b(modm),则 a − c ≡ b − c ( m o d m ) a - c \equiv b - c \pmod m a−c≡b−c(modm)

3. 同乘性:若 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m a≡b(modm),则 a × c ≡ b × c ( m o d m ) a \times c \equiv b \times c \pmod m a×c≡b×c(modm)

4. 同除性:若 a ≡ b ( m o d m ) , c ∣ a , c ∣ b , ( c , m ) = 1 a \equiv b \pmod m, c \mid a, c \mid b, (c, m) = 1 a≡b(modm),c∣a,c∣b,(c,m)=1,则 a c ≡ b c ( m o d m ) \frac a c \equiv \frac b c \pmod m ca​≡cb​(modm)

5. 同幂性:若 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m a≡b(modm),则 a c ≡ b c ( m o d m ) a^c \equiv b^c \pmod m ac≡bc(modm)

6. 若 a   m o d   p = x , a   m o d   q = x , ( p , q ) = 1 a \bmod p = x, a \bmod q = x, (p, q) = 1 amodp=x,amodq=x,(p,q)=1,则 a   m o d   ( p × q ) = x a \bmod (p \times q) = x amod(p×q)=x


1. 由题: m ∣ ( a − b ) m \mid (a - b) m∣(a−b)

∴ m ∣ [ ( a + c ) − ( b + c ) ] ∴ m \mid [(a + c) - (b + c)] ∴m∣[(a+c)−(b+c)]

∴ a + c ≡ b + c ( m o d m ) ∴ a + c \equiv b + c \pmod m ∴a+c≡b+c(modm)


2. 由题: m ∣ ( a − b ) m \mid (a - b) m∣(a−b)

∴ m ∣ [ ( a − c ) − ( b − c ) ] ∴ m \mid [(a - c) - (b - c)] ∴m∣[(a−c)−(b−c)]

∴ a − c ≡ b − c ( m o d m ) ∴ a - c \equiv b - c \pmod m ∴a−c≡b−c(modm)


3. 由题: m ∣ ( a − b ) m \mid (a - b) m∣(a−b)

∴ m ∣ [ a c − b c ] ∴ m \mid [ac - bc] ∴m∣[ac−bc]

∴ a × c ≡ b × c ( m o d m ) ∴ a \times c \equiv b \times c \pmod m ∴a×c≡b×c(modm)


4. 记 a = k a c , b = k b c a = k_ac, b = k_bc a=ka​c,b=kb​c

∴ p ∣ ( k a − k b ) c ∴ p \mid (k_a - k_b)c ∴p∣(ka​−kb​)c

∵ ( c , p ) = 1 ∵ (c, p) = 1 ∵(c,p)=1

∴ p ∣ ( k a − k b ) ∴ p \mid (k_a - k_b) ∴p∣(ka​−kb​)

∴ p c ∣ ( k a c − k b c ) ∴ pc \mid (k_ac - k_bc) ∴pc∣(ka​c−kb​c)

即 p c ∣ ( a − b ) pc \mid (a - b) pc∣(a−b)

∴ p ∣ a − b c ∴ p \mid \frac {a - b} c ∴p∣ca−b​

即 p ∣ ( a c − b c ) p \mid (\frac a c - \frac b c) p∣(ca​−cb​)

∴ a c ≡ b c ( m o d m ) ∴\frac a c \equiv \frac b c \pmod m ∴ca​≡cb​(modm)


5. 由题: m ∣ ( a − b ) m \mid (a - b) m∣(a−b)

∴ a c − b c = ( a − b ) ( a c − 1 + a c − 2 b + . . . + a b c − 2 + b c − 1 ) ∴ a^c - b^c = (a - b)(a^{c - 1} + a^{c - 2}b + ... + ab^{c - 2} + b^{c - 1}) ∴ac−bc=(a−b)(ac−1+ac−2b+...+abc−2+bc−1)

∵ a , b ∈ Z ∵a, b \in \mathbb Z ∵a,b∈Z

∴ ( a c − 1 + a c − 2 b + . . . + a b c − 2 + b c − 1 ) ∈ Z ∴ (a^{c - 1} + a^{c - 2}b + ... + ab^{c - 2} + b^{c - 1}) \in \mathbb Z ∴(ac−1+ac−2b+...+abc−2+bc−1)∈Z

∴ ( a − b ) ∣ ( a c − b c ) ∴ (a - b) \mid (a^c - b^c) ∴(a−b)∣(ac−bc)

∴ m ∣ ( a c − b c ) ∴ m \mid (a^c - b^c) ∴m∣(ac−bc)

即 a c ≡ b c ( m o d m ) a^c \equiv b^c \pmod m ac≡bc(modm)


6. ∵ a   m o d   p = x , a   m o d   q = x ∵ a \bmod p = x, a \bmod q = x ∵amodp=x,amodq=x

∴ p ∣ ( a − x ) , q ∣ ( a − x ) ∴p \mid (a - x), q \mid (a - x) ∴p∣(a−x),q∣(a−x)

∴ a − x = p k p , a − x = q k q ( k p , k q ∈ Z ) ∴ a - x = pk_p, a - x = qk_q(k_p, k_q \in \mathbb Z) ∴a−x=pkp​,a−x=qkq​(kp​,kq​∈Z)

即 p k p = q k q pk_p = qk_q pkp​=qkq​

∵ ( p , q ) = 1 ∵(p, q) = 1 ∵(p,q)=1

∴ k p = k q ( k ∈ Z ) ∴ k_p = kq(k \in \mathbb Z) ∴kp​=kq(k∈Z)

∴ a − x = p q k ∴ a - x = pqk ∴a−x=pqk

故 p q ∣ a − x pq \mid a - x pq∣a−x

即 a   m o d   ( p × q ) = x a \bmod (p \times q) = x amod(p×q)=x

最新回复(0)