数论 初步

it2026-03-08  4

0x01 整除

概念: 设 a , b ∈ Z a, b \in \mathbb Z a,bZ a ≠ 0 a \neq 0 a=0,如果 ∃ q ∈ Z \exists q \in \mathbb Z qZ,使得 a × q = b a \times q = b a×q=b,则 b b b 能被 a a a 整除,记为 a ∣ b a \mid b ab


性质:

1. 传递性:如果 a ∣ b a \mid b ab b ∣ c b \mid c bc,则 a ∣ c a \mid c ac

2. 若 a ∣ b a \mid b ab a ∣ c a \mid c ac 则对于 ∀ a , b ∈ Z \forall a, b \in \mathbb Z a,bZ,有 a ∣ ( b x + c y ) a \mid (bx+cy) a(bx+cy)

3. 设 m m m 不为 0 0 0,则 a ∣ b a \mid b ab 等价于 m a ∣ m b ma \mid mb mamb

4. 设 x , y ∈ Z x,y \in \mathbb Z x,yZ 满足下式: a x + b y = 1 ax+by=1 ax+by=1,且 a ∣ n a \mid n an b ∣ n b \mid n bn,那么 a b ∣ n ab \mid n abn

5. 若 ∃ b , q , d , c ∈ Z \exists b, q, d, c \in \mathbb Z b,q,d,cZ b = q × d + c b = q \times d + c b=q×d+c,那么 d ∣ b d \mid b db d ∣ c d \mid c dc 可以互推。


证明:

1. 记 b = a k a ( k a ∈ Z ) b = ak_a(k_a \in \mathbb Z) b=aka(kaZ),且 c = b k b ( k b ∈ Z ) c = bk_b(k_b \in \mathbb Z) c=bkb(kbZ)

则有 c = ( a k a ) k b c = (ak_a)k_b c=(aka)kb

c = k a k b a c = k_ak_ba c=kakba

其中 k a , k b ∈ Z k_a, k_b \in \mathbb Z ka,kbZ

∴ a ∣ c ∴ a \mid c ac


2. 记 b = a k b ( k b ∈ Z ) b = ak_b(k_b \in \mathbb Z) b=akb(kbZ),且 c = a k c ( k c ∈ Z ) c = ak_c(k_c \in \mathbb Z) c=akc(kcZ)

∴ b x + c y = ( a k b ) x + ( a k c ) y ∴ bx + cy = (ak_b)x + (ak_c)y bx+cy=(akb)x+(akc)y

b x + c y = a ( k b x + k c y ) bx + cy = a(k_bx + k_cy) bx+cy=a(kbx+kcy)

其中 k b , k c , x , y ∈ Z k_b, k_c, x, y \in \mathbb Z kb,kc,x,yZ

∴ ( k b x + k c y ) ∈ Z ∴ (k_bx + k_cy) \in \mathbb Z (kbx+kcy)Z

a ∣ ( b x + c y ) a \mid (bx+cy) a(bx+cy)


3. 记 b = a k b ( k b ∈ Z ) b = ak_b(k_b \in \mathbb Z) b=akb(kbZ)

∴ m b = m a k b ( k b ∈ Z ) ∴ mb = mak_b (k_b \in \mathbb Z) mb=makb(kbZ)

m ∈ Z , m ≠ 0 m \in \mathbb Z, m \neq 0 mZ,m=0

∴ m a ∣ m b ∴ ma \mid mb mamb


4. ∵ a x + b y = 1 ∵ ax + by = 1 ax+by=1

∴ x b + y a = 1 a b ∴ \frac x b + \frac y a = \frac 1 {ab} bx+ay=ab1

∴ n a b = x n b + n y a ∴ \frac n {ab} = \frac {xn} b + \frac {ny} a abn=bxn+any

又由题: a k a = n , b k b = n ( k a , k b ∈ Z ) ak_a = n, bk_b = n(k_a, k_b \in \mathbb Z) aka=n,bkb=n(ka,kbZ)

∴ n a b = k a y + k b x ∴ \frac n {ab} = k_ay + k_bx abn=kay+kbx

n = a b ( k a y + k b x ) n = ab(k_ay + k_bx) n=ab(kay+kbx)

∵ k a , k b , x , y ∈ Z ∵ k_a, k_b, x, y \in \mathbb Z ka,kb,x,yZ

∴ a b ∣ n ∴ ab \mid n abn


5.1

b = d ∗ k b ( k b ∈ Z ) b = d * k_b(k_b \in \mathbb Z) b=dkb(kbZ)

∴ d k b = q d + c ∴ dk_b = qd + c dkb=qd+c

d ( k b − q ) = c d(k_b - q) = c d(kbq)=c

∵ k b , q ∈ Z ∵ k_b, q \in \mathbb Z kb,qZ

∴ ( k b − q ) ∈ Z ∴ (k_b - q) \in \mathbb Z (kbq)Z

d ∣ c d \mid c dc


5.2 记 c = d ∗ k c ( k c ∈ Z ) c = d * k_c(k_c \in \mathbb Z) c=dkc(kcZ)

∴ b = q d + q k c ∴ b = qd + qk_c b=qd+qkc

d ( k c + q ) = b d(k_c + q) = b d(kc+q)=b

∵ k c , q ∈ Z ∵ k_c, q \in \mathbb Z kc,qZ

∴ ( k c + q ) ∈ Z ∴ (k_c + q) \in \mathbb Z (kc+q)Z

d ∣ b d \mid b db


0x02 mod

概念: 对于 a , b ∈ Z , b ≠ 0 a,b \in \mathbb Z, b \neq 0 a,bZ,b=0,求 a a a 除以 b b b 的余数,称为 a a a b b b,记为 a   m o d   b a \bmod b amodb


性质: 暂且研究 a > 0 , b ≥ 0 a > 0, b \geq 0 a>0,b0

0. 杂论: ( a + k b )   m o d   b = a   m o d   b (a + kb) \bmod b = a \bmod b (a+kb)modb=amodb

1. 分配率:模运算对加、减、乘具有分配率

1.1 ( a + b )   m o d   c = ( a   m o d   c + b   m o d   c )   m o d   c (a + b) \bmod c = (a \bmod c + b \bmod c) \bmod c (a+b)modc=(amodc+bmodc)modc

1.2 ( a − b )   m o d   c = ( a   m o d   c − b   m o d   c )   m o d   c (a - b) \bmod c = (a \bmod c - b \bmod c) \bmod c (ab)modc=(amodcbmodc)modc

1.3 ( a × b )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( b   m o d   c ) ]   m o d   c (a \times b) \bmod c = [(a \bmod c) \times (b \bmod c)] \bmod c (a×b)modc=[(amodc)×(bmodc)]modc

1.4 ( a b )   m o d   c = ( a   m o d   c ) b   m o d   c (a^b) \bmod c = (a \bmod c)^b \bmod c (ab)modc=(amodc)bmodc

2. 放缩性:

2.1 如果 a   m o d   b = c , d ≠ 0 a \bmod b = c, d \neq 0 amodb=c,d=0,则有 ( a × d )   m o d   ( b × d ) = c × d (a \times d) \bmod (b \times d) = c \times d (a×d)mod(b×d)=c×d

2.2 如果 a   m o d   b = c , d ≠ 0 a \bmod b = c, d \neq 0 amodb=c,d=0,则有 a d   m o d   b d = c d \frac a d \bmod \frac b d = \frac c d damoddb=dc


证明:

0.1 a < b a < b a<b

x = a + k b x = a + kb x=a+kb

根据   m o d   \bmod mod 的定义, x   m o d   b = a x \bmod b = a xmodb=a

所以 ( a + k b )   m o d   b = a (a + kb) \bmod b = a (a+kb)modb=a


0.2 a ⩾ b a \geqslant b ab

∴ ( a + k b )   m o d   b = [ ( a − ⌊ a b ⌋ × b ) + ( k + ⌊ a b ⌋ ) b ]   m o d   b ∴(a + kb) \bmod b = [(a - \lfloor \frac a b \rfloor \times b) + (k + \lfloor \frac a b \rfloor)b] \bmod b (a+kb)modb=[(aba×b)+(k+ba)b]modb

由定义得: a   m o d   b = a − ⌊ a b ⌋ × b a \bmod b = a - \lfloor \frac a b \rfloor \times b amodb=aba×b

∴ [ ( a − ⌊ a b ⌋ × b ) + ( k + ⌊ a b ⌋ ) b ]   m o d   b = [ a   m o d   b + ( k + ⌊ a b ⌋ ) b ]   m o d   b ∴[(a - \lfloor \frac a b \rfloor \times b) + (k + \lfloor \frac a b \rfloor)b] \bmod b = [a \bmod b + (k + \lfloor \frac a b \rfloor)b] \bmod b [(aba×b)+(k+ba)b]modb=[amodb+(k+ba)b]modb

∵ a   m o d   b < b ∵ a \bmod b < b amodb<b

然后用 0.1 解决即可。


1.1 记 a = c ∗ q a + r a , b = c ∗ q b + r b ( q a , q b , r a , r b ∈ Z , r a , r b < c ) a = c * q_a + r_a, b = c * q_b + r_b (q_a, q_b, r_a, r_b \in \mathbb Z, r_a,rb < c) a=cqa+ra,b=cqb+rb(qa,qb,ra,rbZ,ra,rb<c)

∴ ( a + b )   m o d   c = ( c ∗ q a + r a + c ∗ q b + r b )   m o d   c ∴ (a + b) \bmod c = (c * q_a + r_a + c * q_b + r_b) \bmod c (a+b)modc=(cqa+ra+cqb+rb)modc

( a + b )   m o d   c = [ r a + r b + ( q a + q b ) c ]   m o d   c (a + b) \bmod c = [r_a + r_b + (q_a + q_b)c] \bmod c (a+b)modc=[ra+rb+(qa+qb)c]modc

由 0 得: ( a + b )   m o d   c = ( r a + r b )   m o d   c ) (a + b) \bmod c = (r_a + r_b) \bmod c) (a+b)modc=(ra+rb)modc)

∵ r a = a   m o d   c , r b = b   m o d   c ∵r_a = a \bmod c, r_b = b \bmod c ra=amodc,rb=bmodc

∴ ( a + b )   m o d   c = ( a   m o d   c + b   m o d   c )   m o d   c ∴ (a + b) \bmod c = (a \bmod c + b \bmod c) \bmod c (a+b)modc=(amodc+bmodc)modc


1.2 记 a = c ∗ q a + r a , b = c ∗ q b + r b ( q a , q b , r a , r b ∈ Z , r a , r b < c ) a = c * q_a + r_a, b = c * q_b + r_b (q_a, q_b, r_a, r_b \in \mathbb Z, r_a,rb < c) a=cqa+ra,b=cqb+rb(qa,qb,ra,rbZ,ra,rb<c)

∴ ( a − b )   m o d   c = ( c ∗ q a + r a − c ∗ q b − r b )   m o d   c ∴ (a - b) \bmod c = (c * q_a + r_a - c * q_b - r_b) \bmod c (ab)modc=(cqa+racqbrb)modc

( a − b )   m o d   c = [ r a − r b + ( q a − q b ) c ]   m o d   c (a - b) \bmod c = [r_a - r_b + (q_a - q_b)c] \bmod c (ab)modc=[rarb+(qaqb)c]modc

由 0 得: ( a − b )   m o d   c = ( r a − r b )   m o d   c ) (a - b) \bmod c = (r_a - r_b) \bmod c) (ab)modc=(rarb)modc)

∵ r a = a   m o d   c , r b = b   m o d   c ∵r_a = a \bmod c, r_b = b \bmod c ra=amodc,rb=bmodc

∴ ( a − b )   m o d   c = ( a   m o d   c − b   m o d   c )   m o d   c ∴ (a - b) \bmod c = (a \bmod c - b \bmod c) \bmod c (ab)modc=(amodcbmodc)modc


1.3 记 a = c ∗ q a + r a , b = c ∗ q b + r b ( q a , q b , r a , r b ∈ Z , r a , r b < c ) a = c * q_a + r_a, b = c * q_b + r_b (q_a, q_b, r_a, r_b \in \mathbb Z, r_a,rb < c) a=cqa+ra,b=cqb+rb(qa,qb,ra,rbZ,ra,rb<c)

∴ ( a ∗ b )   m o d   c = [ ( c ∗ q a + r a ) ∗ ( c ∗ q b + r b ) ]   m o d   c ∴ (a * b) \bmod c = [(c * q_a + r_a) * (c * q_b + r_b)] \bmod c (ab)modc=[(cqa+ra)(cqb+rb)]modc

∴ ( a ∗ b )   m o d   c = ( q a q b c 2 + q a r b c + q b r a c + r a r b )   m o d   c ∴ (a * b) \bmod c = (q_aq_bc^2 + q_ar_bc + q_br_ac + r_ar_b) \bmod c (ab)modc=(qaqbc2+qarbc+qbrac+rarb)modc

即 $ (a * b) \bmod c = [r_a * r_b + c(q_aq_bc + q_ar_b + q_br_a)] \bmod c$

由 0 得: ( a ∗ b )   m o d   c = ( r a ∗ r b )   m o d   c ) (a * b) \bmod c = (r_a * r_b) \bmod c) (ab)modc=(rarb)modc)

∵ r a = a   m o d   c , r b = b   m o d   c ∵r_a = a \bmod c, r_b = b \bmod c ra=amodc,rb=bmodc

∴ ( a × b )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( b   m o d   c ) ]   m o d   c ∴ (a \times b) \bmod c = [(a \bmod c) \times (b \bmod c)] \bmod c (a×b)modc=[(amodc)×(bmodc)]modc


1.4

由 1.3 得:

( a b )   m o d   c = ( a × a b − 1 )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( a b − 1   m o d   c ) ]   m o d   c (a^b) \bmod c = (a \times a^{b - 1}) \bmod c = [(a \bmod c) \times (a ^ {b - 1} \bmod c)] \bmod c (ab)modc=(a×ab1)modc=[(amodc)×(ab1modc)]modc

( a b )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( a   m o d   c ) × ( a b − 2   m o d   c ) ]   m o d   c (a^b) \bmod c = [(a \bmod c) \times (a \bmod c) \times (a ^ {b - 2} \bmod c)] \bmod c (ab)modc=[(amodc)×(amodc)×(ab2modc)]modc

. . . ... ...

( a b )   m o d   c = [ ( a   m o d   c ) × ( a   m o d   c ) . . . × ( a   m o d   c ) ]   m o d   c (a^b) \bmod c = [(a \bmod c) \times (a \bmod c) ...\times (a \bmod c)] \bmod c (ab)modc=[(amodc)×(amodc)...×(amodc)]modc


2.1 记 a = b × q a + c a = b \times q_a + c a=b×qa+c

$∴ (a \times d) \bmod (b \times d) = (cd + bdq_a) \bmod bd $

∵ a   m o d   b = c ∵ a \bmod b = c amodb=c

∴ c < b ∴ c < b c<b

∵ d > 0 ∵ d > 0 d>0

∴ c d < b d ∴ cd < bd cd<bd

∴ ∴ 由 0.1 得: ( a × d )   m o d   ( b × d ) = ( c d + b d q a )   m o d   b d = c d (a \times d) \bmod (b \times d) = (cd + bdq_a) \bmod bd = cd (a×d)mod(b×d)=(cd+bdqa)modbd=cd


2.1 记 a = b × q a + c a = b \times q_a + c a=b×qa+c

$∴ \frac a d \bmod \frac b d = (\frac c d + \frac {bq_a} d) \bmod \frac b d $

∵ a   m o d   b = c ∵ a \bmod b = c amodb=c

∴ c < b ∴ c < b c<b

∵ d > 0 ∵ d > 0 d>0

∴ c d < b d ∴ \frac c d < \frac b d dc<db

∴ ∴ 由 0.1 得: a d   m o d   b d = ( c d + b q a d )   m o d   b d = c d \frac a d \bmod \frac b d = (\frac c d + \frac {bq_a} d) \bmod \frac b d = \frac c d damoddb=(dc+dbqa)moddb=dc


0x03 同余

概念: 设 m m m 为给定正整数,若满足 m ∣ ( a − b ) , a , b ∈ Z m \mid (a - b), a, b \in \mathbb Z m(ab),a,bZ,则称 a a a b b b m m m 同余。记作 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m ab(modm)


性质:

0. 一些基本性质:

0.1 反身性: a ≡ a ( m o d m ) a \equiv a \pmod m aa(modm)

0.2 对称性: a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m ab(modm),则 b ≡ a ( m o d m ) b \equiv a \pmod m ba(modm)

0.3 传递性: a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m ab(modm),则 b ≡ c ( m o d m ) b \equiv c \pmod m bc(modm),则 a ≡ c ( m o d m ) a \equiv c \pmod m ac(modm)

1. 同加性:若 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m ab(modm),则 a + c ≡ b + c ( m o d m ) a + c \equiv b + c \pmod m a+cb+c(modm)

2. 同减性:若 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m ab(modm),则 a − c ≡ b − c ( m o d m ) a - c \equiv b - c \pmod m acbc(modm)

3. 同乘性:若 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m ab(modm),则 a × c ≡ b × c ( m o d m ) a \times c \equiv b \times c \pmod m a×cb×c(modm)

4. 同除性:若 a ≡ b ( m o d m ) , c ∣ a , c ∣ b , ( c , m ) = 1 a \equiv b \pmod m, c \mid a, c \mid b, (c, m) = 1 ab(modm),ca,cb,(c,m)=1,则 a c ≡ b c ( m o d m ) \frac a c \equiv \frac b c \pmod m cacb(modm)

5. 同幂性:若 a ≡ b ( m o d m ) a \equiv b \pmod m ab(modm),则 a c ≡ b c ( m o d m ) a^c \equiv b^c \pmod m acbc(modm)

6. 若 a   m o d   p = x , a   m o d   q = x , ( p , q ) = 1 a \bmod p = x, a \bmod q = x, (p, q) = 1 amodp=x,amodq=x,(p,q)=1,则 a   m o d   ( p × q ) = x a \bmod (p \times q) = x amod(p×q)=x


1. 由题: m ∣ ( a − b ) m \mid (a - b) m(ab)

∴ m ∣ [ ( a + c ) − ( b + c ) ] ∴ m \mid [(a + c) - (b + c)] m[(a+c)(b+c)]

∴ a + c ≡ b + c ( m o d m ) ∴ a + c \equiv b + c \pmod m a+cb+c(modm)


2. 由题: m ∣ ( a − b ) m \mid (a - b) m(ab)

∴ m ∣ [ ( a − c ) − ( b − c ) ] ∴ m \mid [(a - c) - (b - c)] m[(ac)(bc)]

∴ a − c ≡ b − c ( m o d m ) ∴ a - c \equiv b - c \pmod m acbc(modm)


3. 由题: m ∣ ( a − b ) m \mid (a - b) m(ab)

∴ m ∣ [ a c − b c ] ∴ m \mid [ac - bc] m[acbc]

∴ a × c ≡ b × c ( m o d m ) ∴ a \times c \equiv b \times c \pmod m a×cb×c(modm)


4. 记 a = k a c , b = k b c a = k_ac, b = k_bc a=kac,b=kbc

∴ p ∣ ( k a − k b ) c ∴ p \mid (k_a - k_b)c p(kakb)c

∵ ( c , p ) = 1 ∵ (c, p) = 1 (c,p)=1

∴ p ∣ ( k a − k b ) ∴ p \mid (k_a - k_b) p(kakb)

∴ p c ∣ ( k a c − k b c ) ∴ pc \mid (k_ac - k_bc) pc(kackbc)

p c ∣ ( a − b ) pc \mid (a - b) pc(ab)

∴ p ∣ a − b c ∴ p \mid \frac {a - b} c pcab

p ∣ ( a c − b c ) p \mid (\frac a c - \frac b c) p(cacb)

∴ a c ≡ b c ( m o d m ) ∴\frac a c \equiv \frac b c \pmod m cacb(modm)


5. 由题: m ∣ ( a − b ) m \mid (a - b) m(ab)

∴ a c − b c = ( a − b ) ( a c − 1 + a c − 2 b + . . . + a b c − 2 + b c − 1 ) ∴ a^c - b^c = (a - b)(a^{c - 1} + a^{c - 2}b + ... + ab^{c - 2} + b^{c - 1}) acbc=(ab)(ac1+ac2b+...+abc2+bc1)

∵ a , b ∈ Z ∵a, b \in \mathbb Z a,bZ

∴ ( a c − 1 + a c − 2 b + . . . + a b c − 2 + b c − 1 ) ∈ Z ∴ (a^{c - 1} + a^{c - 2}b + ... + ab^{c - 2} + b^{c - 1}) \in \mathbb Z (ac1+ac2b+...+abc2+bc1)Z

∴ ( a − b ) ∣ ( a c − b c ) ∴ (a - b) \mid (a^c - b^c) (ab)(acbc)

∴ m ∣ ( a c − b c ) ∴ m \mid (a^c - b^c) m(acbc)

a c ≡ b c ( m o d m ) a^c \equiv b^c \pmod m acbc(modm)


6. ∵ a   m o d   p = x , a   m o d   q = x ∵ a \bmod p = x, a \bmod q = x amodp=x,amodq=x

∴ p ∣ ( a − x ) , q ∣ ( a − x ) ∴p \mid (a - x), q \mid (a - x) p(ax),q(ax)

∴ a − x = p k p , a − x = q k q ( k p , k q ∈ Z ) ∴ a - x = pk_p, a - x = qk_q(k_p, k_q \in \mathbb Z) ax=pkp,ax=qkq(kp,kqZ)

p k p = q k q pk_p = qk_q pkp=qkq

∵ ( p , q ) = 1 ∵(p, q) = 1 (p,q)=1

∴ k p = k q ( k ∈ Z ) ∴ k_p = kq(k \in \mathbb Z) kp=kq(kZ)

∴ a − x = p q k ∴ a - x = pqk ax=pqk

p q ∣ a − x pq \mid a - x pqax

a   m o d   ( p × q ) = x a \bmod (p \times q) = x amod(p×q)=x

最新回复(0)